Opwindende veranderingen in bibliotheken?

JISC heeft een prachtige film online gezet. De film is onderdeel van het project "Libraries of the Future" waarin de discussie wordt geopend over de toekomst van academische bibliotheken. De veranderingen worden gestuurd door de toename van digitale informatie en de verwachtingen van de net-generation. In het filmpje komen leuke stellingen langs die voor de nodige disccusie kunnen zorgen. Google als gateway naar de collectie (yeah!), de bibliotheek op je mobiele teleofoon, eten en drinken in de bieb, de bibliotheekmedewerker van de toekomst is een IT-er, een netwerkspecialist en een "verkoper" (past hier het woord account-manager?). De bibliotheek als ruimte, als plek om samen te werken met je studiegenoten. Leuk is ook de bijdrage van een studente met Indiaase roots: zij geeft aan dat lang niet overal de  technologie hoogtij viert en dat er ook nog gewoon bibliotheken met boeken en kaartenbakken zijn.

 

Neem 10 minuten de tijd en laat je inspireren door Libraries of the Future.

 

7Dingen in Leiden succes

Dit voorjaar waren 91 bibliotheekmedewerkers van de Leidse universitaire bibliotheken actief met allerlei web2.0 toepassingen. Zij deden dat in het kader van de online cursus 7Dingen. Deze cursus werd vanuit de Universiteitsbibliotheek aangeboden.

De eerste week bestond uit een introductie, de laatste week vond de evaluatie plaats. Elke tussenliggende week bestond uit een onderdeel dat deelnemers aanmoedigde tot het uitproberen van een "ding". Omdat de ervaring uit andere bibliotheken leert dat 23 dingen erg veel tijd kosten, en veel deelnemers daarom na enkele dingen afhaken, hebben we in Leiden gekozen voor een beperkte variant. De volgende onderwerpen zijn behandeld:

Aanmelden en Gmail account nemen, iGoogle instellen
Blog maken (bij voorkeur het Leidse weblog)
RSS instellen (Googel reader)
Social bookmarking (Delicious)
Librarything
Wiki’s
Intranet van de bibliotheken
Netwerken, waaronder bibliotheek2.0

Daarnaast werd gedurende enkele vakantieweken een pauzeprogramma aangeboden waarin twitteren en Flickr en Picasa werden behandeld. Deelnemers die alle onderdelen hadden volbracht maakten kans op een iPod.

De cursus werd afgesloten met een bijeenkomst waarop ideeën over de mogelijkheden van web2.0 in het Leidse werden uitgewisseld. Denk daarbij aan:
– Verrijking van de catalogus met informatie uit web2.0 bronnen, zoals LibraryThing en Amazon
– Items uit de Bijzondere Collecties via Wikipedia meer in het zonnetje zetten
– Flickr inzetten voor items uit de Bijzondere Collecties, waar we nog niet genoeg over weten
– Communities inrichten voor academische communicatie
– 7Dingen-café: een paar keer per jaar komen we bij elkaar in informele sfeer en wisselen we nieuwe ontwikkelingen in web2.0-sfeer uit
– weblogs maken voor onze communicatie met klanten.

Alle ideeën zijn bij elkaar geplaatst in een mindmap. Sommige ideeën waren mooi beschreven in blog. Als dat het geval was, dan is er een link aangebracht naar de betreffende blogpost.

De Leidse cursus had ten opzichte van andere 23dingen cursussen enkele nieuwe elementen ingevoerd. Zo werd er, naast het weblog waarop de cursusteksten werden gepubliceerd, ook gebruik gemaakt van een cursuscommunity, die vormgegeven was met behulp van NING. Deze community werd enthousiast gebruikt om vragen te stellen en om contact met andere deelnemers te maken. Omdat de deelnemers uit diverse Leidse bibliotheken afkomstig werd vooral dit laatste aspect door veel mensen als extra waardevol ervaren. Daarnaast was er elke cursusweek een huiswerkuurtje ingeroosterd in een computerlokaal in de UB. Daar werd door een kleine maar trouwe groep deelnemers gebruik van gemaakt.

Het weblog van de cursus en de community blijven online beschikbaar. Zo nu en dan zullen daar nieuwe web2.0 toepassingen gepubliceerd worden. Ook kunnen mensen de cursus nog steeds volgen, alhoewel de coaching inmiddels is gestopt.

Google Scholar alweer de beste

Het lijkt een serie op mijn blog te worden: hoe goed is Google Scholar? Het aantal publicaties waarin Google Scholar de maat wordt genomen groeit. Eerder schreef ik over onderzoeken waarin Scholar vergeleken werd met databases in de sociale wetenschappen en met Web of Science. Nu is er een onderzoek* verschenen waarin Scholar naast een aantal vakspecifieke databases uit diverse wetenschapsgebieden wordt gelegd.

Bijzonder aan dit onderzoek is dat het niet gebaseerd is op het aantal zoekresultaten, maar op de kwaliteit van de resultaten op de eerste dertig hits. Dit uitgangspunt is gebaseerd op de aanname dat de meeste mensen niet ver scrollen in lange lijsten met resultaten. De focus in het onderzoek ligt op relevantie van de zoekresultaten. Ook nu weer komt Scholar verrassend goed uit de bus. Het onderzoek bevestigt de resultaten van de voorgaande publicaties: Scholar scoort beter  dan vakspecifieke databases op recall (vangst) en precisie (de relevantie).

Dat komt doordat Scholar een beter mechanisme heeft om relevante zoekresultaten hoog in de resultaten weer te geven en uit een groter reservoir referenties put. Dat werpt de vraag op of we nu onze databases kunnen opzeggen. Nee, want daarin zit vaak de fulltext, waar Scholar niet direct toegang toe geeft. Gelukkig kan je scholar met SFX koppelen aan de fulltext in je databases.

Wat ik me intussen wel afvraag is of er al bibliotheken zijn waar Scholar als zoekmachine wordt aangeboden, en de gebruikersinterface van de digitale bibliotheek (bv Metalib) niet meer actief wordt aangeboden.  Als Scholar zo goed zoekt dan hoeven we onze klanten toch niet op te zadelen met al die nare interfaces.

* Jared L. Howland ea. How Scholarly is Google Scholar? A comparison to library databases. College & Research Libraries 70(2009)3, 227-234.

Beslist Bing?

Je kunt niet eens meer op vakantie! Ben je een paar weken offline, is er alweer een nieuwe zoekmachine. Bing. Een nieuw product van Microsoft, dat  Bing aankondigt als een beslissingsmachine. Dat vraagt om een nader onderzoekje!

Bing is beslist niet zoveel anders als Google en wat er nu precies bedoeld wordt met dat beslissen is duister. Het grote idee is dat je er bijvoorbeeld gemakkelijk vliegtickets mee kunt vinden of andere internetaankopen kunt doen. Ik denk nu dat het gewoon een marketingtruc is.Want je krijgt net als overal een rijtje zoekresultaten voor je neus, en nog steeds moet je ze eerst allemaal nalopen om je “beslissing” te kunnen nemen. Mooi is wel dat je in de zijlijn een idee krijgt van de inhoud van de gevonden sites.Goed, een nieuwe zoekmachine dus.

Ten opzichte van Googe valt meer op. Zo is de zoekgeschiedenis in beeld, iets dat Google node mist. Je krijgt ook tips over andere zoekmogelijkheden, en dan niet in de trant van “bedoelde u soms..” maar relevante suggesties. Voor zover beschikbaar, want nogal wat searches hadden dat dan weer niet.

Ik speelde wat met een site waar je tegeijk in Google en Bing zoekt (http://www.bing-vs-google.com/), waarbij je de resutaten netjes naast elkaar in een venster gepresenteerd krijgt. Allereerst natuurlijk op mijn eigen naam gezocht. Wat blijkt: Google geeft bij de eerste resultaten direct mijn weblog weer, bij Bing kon ik dat niet zo snel vinden. En ook bij het intikken van de woorden Amsterdam Liverpool begrijpt Google dat ik een vliegticket zoek, terwijl Bing daar veel later in de zoekresultaten mee tevoorschijn komt. (raar toch, gezien die ambities). Kijk ik echter naar “information literacy” dan vindt Bing bijna twee keer zoveel als Google, en zie ik direct veel relevante sites.

Net als Google heeft Bing ook mooie extra’s. Zo kan je zoeken in de maps van Microsoft, en die zijn werkelijk prachtig. Ik kan de tulpen in mijn achteruin bijna tellen in de bird-eye view, maar gek genoeg zit die view weer niet bij Leiden. Van video’s kan je in Bing al in het resutatenscherm een klein stukje zien, ook heel mooi. Er worden ook real time Tweets doorzocht, maar alleen van een select gezelschap (Amerikanen).

Zoals gezegd, Bing zou zich gaan specialiseren in online winkelen (in brede zin): een soort van vergelijk.nl, wat inderdaad wél een soort van beslissingsmachine is. Tot nu toe zijn er alleen Amerikaanse winkels te vinden, dus daar ben ik niet mee verder gegaan. Ik heb de tests trouwens uitgevoerd in de Amerikaanse versie van Bing, die eenvoudig in te stellen is in het startscherm. In de Nederlandse versie is het aantal mogelijkheden vooralsnog beperkter.

Is Bing nu Bingo als zoekmachine? In Amerika is Bing als een komeet omhoog geschoten met nu reeds een marktaandeel van rond de 12 %. Is het de Google-killer waar nogal wat mensen handenwrijvend op wachten? Voor mij niet, want de meerwaarde van Googe tov Bing zit voor mij niet zozeer in de zoekmogelijkheden, maar vooral in bijkomende applicaties als Gmail, iGoogle en  Google-reader. Ik heb bovendien de Google zoekbalk in mijn browser. Maar we houden Bing in de gaten. Google trouwens ook, want die zitten natuurlijk ook niet stil! Wordt vast en zeker vervolgd…